NIEUWS

Meer dan 65 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog zijn opnieuw nabestaanden getraceerd van oorlogsslachtoffers uit de Sovjet-Unie, die in Leusden begraven liggen. In Georgië werden de families van Pido Pitschelaoeri en Severjan Kankia opgespoord en geïnformeerd.

Pitschelaoeri werd krijgsgevangen genomen door het Duitse leger en naar een kamp in het Ruhrgebiet overgebracht. Hij stierf aan tuberculose in het stadje Bad Lippspringe, waarvandaan hij door het Amerikaanse leger naar Margraten werd overgebracht. In 1947 kreeg Pitschelaoeri een laatste rustplaats op het Russisch Ereveld. Zijn neven en nichten zijn bijzonder dankbaar nu ze eindelijk weten wat er met Pido, die al die jaren als vermist te boek stond, is gebeurd.

Kankia behoorde tot een groep Georgiërs, die op het fort aan de Sint Aagtendijk in Beverwijk door de Duitsers werd geëxecuteerd. Zij hadden in krijgsgevangenschap gekozen voor een Duits uniform, maar eenmaal in Nederland saboteerden ze de Duitse zaak en zochten ze contact met het verzet. Na de opstand van het Georgische bataljon op Texel besloten de Duitsers de Georgiërs in Beverwijk te vermoorden. In Tbilisi werd de kleinzoon van Kankia gevonden.

De opsporing is een gevolg van het afgelopen zomer gelanceerde slotoffensief om nog zoveel mogelijk nabestaanden van in Leusden begraven soldaten te traceren. De laatste loodjes wegen het zwaarst, nu de families die tamelijk gemakkelijk te vinden waren reeds zijn geïnformeerd.

In totaal zijn nu van 183 oorlogsslachtoffers uit de voormalige Sovjet-Unie, die in Leusden begraven liggen, de nabestaanden gevonden.

Het televisieprogramma Westbroek! besteedt dinsdagmiddag uitgebreid aandacht aan het Russisch Ereveld.

Presentator Henk Westbroek bracht recentelijk met een cameraploeg voor het eerst een bezoek aan de begraafplaats. Westbroek bezoekt in zijn programma een aantal opvallende plekken en mensen in een gemeente in de provincie Utrecht. Dinsdag staat Leusden centraal. Westbroek vroeg Remco Reiding onder meer hoe Sovjetsoldaten in Leusden zijn beland, waarom hij ooit is begonnen met de opsporing van hun nabestaanden en hoe zijn initiatief zijn leven heeft veranderd.

Het programma wordt op dinsdag 20 december vanaf 13.30 uur uitgezonden op RTV Utrecht.

De Stichting Russisch Ereveld is deze zomer een slotoffensief begonnen om nog zoveel mogelijk nabestaanden van in Leusden begraven soldaten te traceren. Als gevolg daarvan zijn de afgelopen maand de families van vier Sovjetrussische oorlogsslachtoffers gevonden en geïnformeerd.

Na jaren tevergeefs zoeken, werd de dochter van Roman Sikidin getraceerd. Zij verkeerde sinds de oorlog in onwetendheid over het lot van haar vader, die officieel als vermist te boek staat. Zijn achternaam was op documenten zo verbasterd dat lang op een verkeerde naam is gezocht. Na een uitgebreide analyse bleek het om de vader van Anna Romanovna te gaan. Hij stierf in Bad Lippspringe aan tuberculose.

Met dank aan nieuwe gegevens konden de families van Michail Nadobnych en Semjon Minajev worden getraceerd. Beide soldaten stierven in het Duitse plaatsje Tilbeck. Ze werden na de oorlog op het Russisch Ereveld herbegraven. Aan de hand van onlangs gevonden documenten kon ook een nicht van Nikolaj Tormozov, die in Bad Hermannsborn overleed, worden geïnformeerd dat hij in Leusden is terechtgekomen.

Het totaal aantal soldaten van wie de nabestaanden zijn geïnformeerd, bedraagt door deze nieuwe successen 181.

Direct na de oorlog verdwenen de stoffelijke overschotten van 135 Russen uit het Duitse stadje Lüdenscheid. Nu, 66 jaar later, zijn ze eindelijk terecht.

Slechts overlijdensakten in het stadsarchief van Lüdenscheid herinneren aan hun bestaan en aanwezigheid in de stad. ‘Von den Amerikaner abgehollt’ staat erop geschreven. Waarnaartoe ze werden gebracht, werd nooit opgehelderd. Ze waren en bleven decennialang spoorloos.

Het verblijf van honderden Sovjetrussische krijgsgevangenen in het Reserve-Lazarett Lüdenscheid Baukloh is door de inwoners van het stadje allang vergeten. Totdat Remco Reiding de autoriteiten in Lüdenscheid vertelde dat ze begraven liggen in Nederland, op het Russisch Ereveld in Leusden.

De Russen kwamen in mei 1945 in Lüdenscheid terecht, nadat het Amerikaanse leger circa twintigduizend krijgsgevangenen in het Stammlager Hemer hadden bevrijd. Onder de gevangenen troffen ze duizenden zieken aan. In de omgeving werd gezocht naar ziekenhuizen die hen konden opnemen. Zodoende werden honderden aan tuberculose lijdende Russen opgenomen in de voormalige infanteriekazerne Baukloh. Daar stierven van 3 mei tot en met 2 juni 1945 135 bevrijde Sovjetrussische krijgsgevangenen.

Op zaterdag 3 september vertelt Reiding in Lüdenscheid hoe zijn zoektocht is verlopen, wie de 135 in Lüdenscheid gestorven Russen zijn en hoe ze in Leusden zijn beland. Hij komt hiervoor speciaal over vanuit Moskou, waar hij werkt als correspondent voor diverse media en geassocieerd onderzoeker van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Hij is uitgenodigd door de Friedensgruppe Lüdenscheid ter gelegenheid van de internationale Antikriegstag. Zijn voordracht heeft plaats in het CVJM-Jugendheim, Mathildenstraße 30 in Lüdenscheid en begint om 16.30 uur.

De Stichting Russisch Ereveld is verheugd dat ook in Duitsland belangstelling bestaat voor de in Leusden begraven Sovjetsoldaten. Het bestuur van de stichting zal tijdens de Antikriegstag in Lüdenscheid aanwezig zijn.

In de archieven van de International Tracing Service (ITS) in Bad Arolsen zijn toch weer nieuwe gegevens gevonden van in Leusden begraven Sovjetsoldaten.

Bij een laatste, uitgebreide controle werd een lijst gevonden van soldaten die zijn overleden in het Duitse dorp Havixbeck (gemeente Tilbeck). Tien van hen werden door de Amerikanen overgebracht naar Margraten en later herbegraven op het Russisch Ereveld in Leusden. Van vier van deze soldaten zijn voldoende gegevens bekend om nabestaanden te kunnen opsporen.

Daarnaast kwamen de persoonsgegevens van een soldaat die overleed in Bückeburg aan het licht en van een soldaat die stierf in Sende. Ook hun data zijn verwerkt in de lijsten op deze site.

Onder grote belangstelling heeft Zoja Kozyreva vanmorgen een bezoek gebracht aan het graf van haar vader, Sovjetsoldaat Ivan Gavrilov. Zoja zei dat de hereniging met haar vader, die zestig jaar lang vermist was geweest, haar ziel en zijn ziel rust geeft. ,,Nu ik hem heb gevonden, ben ik klaar om zelf te sterven.’’

(Foto: Bert Prinsen)

Andrej Kljoetsjnikov kon zijn tranen niet bedwingen, toen hij de grafsteen van zijn oom zag. Decennialang had zijn familie gezocht naar informatie, maar het antwoord was telkens hetzelfde: Sovjetsoldaat Aleksej Serysjev is vermist geraakt. Pas onlangs kreeg de familie te horen dat hij al die jaren op het Russisch Ereveld in Leusden begraven lag.

(Foto: Bert Prinsen)

Het grafbezoek werd bijgewoond door verschillende media, gastgezinnen en andere belangstellenden. Vanavond lopen de nabestaanden mee in de Stille Tocht.

Het grafbezoek is mogelijk gemaakt door grafadoptie, Bus Natuursteen en andere sponsors.

Kinderen van de Russische school in Amersfoort hebben gisteren namens de Stichting Russisch Ereveld bloemen geplaatst bij alle 144 geadopteerde graven. Er was ook veel hulp van adoptanten bij het snijden en plaatsen van de paarse chrysanten.

(Foto: Egbert Hartman)

Morgen brengt een dochter van Sovjetsoldaat Ivan Gavrilov voor het eerst in haar leven een bezoek aan het graf van haar vader. Andrej Kljoetsjnikov bezoekt het graf van zijn lang vermist gewaande oom.

Voor hun komst is veel belangstelling van de media. RTL Nieuws zendt op 4 mei ‘s avonds een reportage uit. Ook onder meer EO Radio 1, RTV Utrecht, Radio M en AD/Amersfoortse Courant besteden aandacht aan het grafbezoek van nabestaanden, terwijl de regionale Wegener-kranten vanmiddag een verhaal van twee pagina’s publiceerden.

Op 9 mei vindt de jaarlijkse herdenking op het Russisch Ereveld plaats. De ceremonie, geleid door Vader Grigori van de Russische kerk in Nederland, begint om 10.15 uur. De plechtigheid op Overwinningsdag wordt onder meer bijgewoond door burgemeester Vermeulen van Leusden en ambassadeurs van verschillende voormalige Sovjetrepublieken.

Voorafgaand aan de ceremonie op het ereveld wordt door een delegatie bloemen gelegd bij de Koedriest, het monument voor 77 gefusilleerde Sovjetrussische krijgsgevangenen uit Kamp Amersfoort. Daarna wordt verzameld voor de ingang van het ereveld aan de Dodeweg. Na afloop vindt in de aula van begraafplaats Rusthof een receptie voor genodigden plaats.

De Stichting Russisch Ereveld legt op dinsdag 3 mei om 13.00 uur bloemen op alle geadopteerde graven. De bloemen worden geplaatst door leerlingen van de Russische school in Amersfoort (zie www.mozaika.nl).

De stichting begon met grafadoptie in juni 2010. Inmiddels zijn 140 van de 865 graven geadopteerd.

De stichting wil door middel van grafadoptie de samenleving meer betrekken bij het in de vergetelheid geraakte ereveld en zo de herinnering aan de soldaten levend houden. De jaarlijkse bijdrage van 50 euro wordt onder meer gebruikt voor de reis van nabestaanden die het graf van hun familielid willen bezoeken.

Op 3 mei worden ook bloemen geplaatst op de geallieerde graven van begraafplaats Rusthof. Deze actie wordt al sinds jaar en dag uitgevoerd door de Bond van Wapenbroeders.

Adoptanten en andere belangstellenden zijn van harte welkom bij het plaatsen van de bloemen. Adoptanten hoeven niet voor de graven te zorgen. Het onderhoud is in handen van de Oorlogsgravenstichting.

Bij de ingang van het Russisch Ereveld is vandaag de informatiezuil van de Stichting Russisch Ereveld onthuld. Medewerkers van Bus Natuursteen plaatsten de pilaar, waarin informatie is te vinden over de begraafplaats en de activiteiten van de stichting.

De plaatsing van de zuil sluit aan bij de doelstelling de nagedachtenis aan de in Leusden soldaten levend te houden. Het project is totstandgekomen dankzij de medewerking van de Amersfoortse begraafplaats Rusthof en Bus Natuursteen uit Amersfoort. Bij de geallieerde graven op Rusthof staat al een soortgelijke informatiezuil. De zuil bij het ereveld is gemaakt van de natuursteen balmoral.

Bij de ingang van het Russisch Ereveld wordt op woensdag 20 april een informatiezuil geplaatst. Dit kastje zal informatie gaan bevatten over de begraafplaats en over de activiteiten van de Stichting Russisch Ereveld, zoals een grafregister en aanmeldingsformulieren voor grafadoptie.

De informatiezuil is een idee van de Stichting Russisch Ereveld. Het project is totstandgekomen dankzij de medewerking van de Amersfoortse begraafplaats Rusthof en Bus Natuursteen uit Amersfoort. Bij de geallieerde graven op Rusthof staat al een soortgelijke informatiezuil. De zuil bij het ereveld is gemaakt van de natuursteen balmoral.

Op 19 april wordt ook dit jaar de bevrijding van het Polizeiliches Durchgangslager Amersfoort herdacht. In Kamp Amersfoort zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog zeker 35.000 mensen gevangen, waaronder 101 Sovjetrussische krijgsgevangenen uit voornamelijk Oezbekistan.

De herdenking begint om 13.30 uur. Op het programma staan onder meer toespraken van oud-gevangene Nico Starrenburg en Wichert ten Have, directeur Holocaust- en Genocidestudies van het NIOD.

Ook een dochter van de Sovjetsoldaten Pajdoela Nasirchanov en Vasili Klimov weten nu eindelijk wat er met hun vader is gebeurd. Deze week werden de twee vrouwen opgespoord.

Zowel Nasirchanov als Klimov overleed in de Duitse stad Lüdenscheid aan tuberculose na jaren in krijgsgevangenschap. Het Amerikaanse Negende Leger besloot hun stoffelijke resten niet te begraven op vijandelijk grondgebied en beide soldaten over te brengen naar Margraten. In 1947 kregen Nasirchanov en Klimov een laatste rustplaats op het Russisch Ereveld in Leusden.

Hun kinderen waren niet op de hoogte van hun lot. Beide soldaten stonden tot deze week als vermist te boek in eigen land.

Nasirchanov verliet aan het begin van de oorlog zijn dorp Kadar in de Kaukasusrepubliek Dagestan. Zijn familie hoorde nooit meer iets van hem. Ook het spoor naar Klimov, afkomstig uit Petropavlovsk in Kazachstan, liep dood. Beide dochters toonden zich bijzonder geëmotioneerd, nu ze eindelijk weten waar hun vader gebleven is.

Voor het eerst in twaalf jaar is het gelukt nabestaanden op te sporen via sociale netwerken. Een ver familielid van Sovjetsoldaat Ignati Dement'ev werd gevonden op Vkontakte, een Russische versie van Hyves en Facebook. Hij informeerde zijn twee dochters. Alle eerdere zoekpogingen waren vruchteloos gebleven.

Dement'ev overleed na ruim twee jaar in krijgsgevangenschap op 10 mei 1945 aan tuberculose in het Duitse plaatsje Senne I bij Bielefeld. Het Amerikaanse Negende Leger nam zijn stoffelijk overschot mee naar Margraten, waar hij werd begraven op het toenmalige Battlefield. In 1947 kreeg Dement'ev een laatste rustplaats op het Russisch Ereveld in Leusden. Zijn dochters Julia en Larisa willen graag zijn graf bezoeken en hopen dat sponsors de reis mogelijk willen maken.

Na een jarenlange zoektocht zijn toch de nabestaanden van Semjon Sjasjkin nog getraceerd. Ook de dochters van Sovjetsoldaat Aleksandr Tsymbarevitsj zijn opgespoord.

Sjasjkin was niet getrouwd. Kinderen had hij niet. Al in 2006 kregen we bericht dat zijn ouders begraven liggen op de plaatselijke begraafplaats van het dorpje Oetro in de provincie Krasnodar. Na een nieuwe zoektocht bleek dat Sjasjkin een zus had, die in 1970 verhuisde naar een ander dorp. Ook zij had geen kinderen.

Aanvankelijk liep het spoor daardoor dood, maar onlangs zijn de familieleden van twee volle neven van Sjasjkin gevonden.

Aleksandr Tsymbarevitsj ligt op het Russisch Ereveld in Leusden als onbekende begraven. Aan de hand van documenten kan worden aangetoond dat deze naamloze soldaat in werkelijkheid de Oekraïense soldaat Tsymbarevitsj is. Hij overleed na krijgsgevangenschap aan ziekte in de Duitse stad Bad Kösen. Tsymbarevitsj kreeg eerst een tijdelijk graf in Eisenach en Margraten. Vervolgens werd hij op 5 januari 1948 herbegraven in Leusden.

Het graf van Tsymbarevitsj is nog niet geadopteerd, het graf van Sjasjkin al wel.

Remco Reiding houdt op 29 maart in Moskou een lezing over zijn onderzoek naar het Russisch Ereveld. Hij is daarvoor uitgenodigd door Nuffic NESO (The Netherlands Education Support Office) in Rusland.

De lezing heeft plaats om 18.00 uur in de ovale zaal van de Bibliotheek van buitenlandse literatuur, ulitsa Nikolojamskaja, 6. De voordracht is in het Nederlands, maar wordt synchroon in het Russisch vertaald. Wilt u de lezing bijwonen? Meld u zich dan hier aan door uw naam en e-mailadres in te vullen.

Nuffic is de Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs. Neso’s zijn de Netherlands Education Support Offices, de kantoren van Nuffic in het buitenland. Zij promoten Nederlands hoger onderwijs en de samenwerking met hogere onderwijsinstellingen in Nederland. Bovendien verstrekken ze informatie en advies aan studenten met betrekking tot hun keuze van internationaal onderwijs.

Meer informatie over de lezing (in Russisch) vindt u hier.

Begin mei komen twee nabestaanden van Sovjetsoldaten naar het Russisch Ereveld in Leusden. Zoja Kozyreva (73) bezoekt voor het eerst in haar leven het graf van haar vader, Ivan Gavrilov.

Naar Zoja was jarenlang gezocht. Uiteindelijk vonden medewerkers van het Internationale informatie- en analysecentrum FEBS in Vladivostok een buurvrouw van de familie. Deze Jelena Korsoenova herinnerde zich dat Ivans vrouw Zinaida bericht kreeg dat hij vermist was geraakt. Ivan keerde niet meer thuis terug en Zinaida overleed enkele jaren later.

Zoja, nog een kind, was na haar vader nu ook haar moeder kwijt. Ze groeide op in een weeshuis.

Via de lokale autoriteiten kwam later meer nieuws: Zoja was getraceerd. Ze woont nu in de provincie Koergan. Nooit had ze vernomen dat haar vader op het Russisch Ereveld in Leusden begraven ligt. Ze was bijzonder aangedaan door dit nieuws. Ze gaf aan dat ze bij het graf de laatste eer aan haar vader wil bewijzen.

Zoja is niet de enige nabestaande die pas recentelijk is opgespoord. Er zijn meer kinderen van soldaten die het graf van hun vader willen bezoeken, nu ze eindelijk weten waar hij begraven ligt. Maar deze mensen hebben daarvoor onvoldoende financiële middelen.

De Stichting Russisch Ereveld is daarom in juni vorig jaar van start gegaan met grafadoptie. Inmiddels zijn de graven van 120 soldaten geadopteerd. De jaarlijkse bijdrage van 50 euro per graf wordt onder meer aangewend voor de reis van nabestaanden. Aanmelden kan via de website www.russisch-ereveld.nl of schriftelijk: Albert Cuijpstraat 23, 3817 RA Amersfoort.

Dankzij de opbrengst uit grafadoptie, een bijdrage van steenhouwerij Bus Natuursteen in Amersfoort en enkele particuliere sponsors kan Zoja in mei het graf van haar vader bezoeken. Daarnaast komt een neef van Sovjetsoldaat Aleksej Serysjev naar Leusden.

Ook Duitsers kunnen nu kennisnemen van het Russisch Ereveld. Deze website is sinds vandaag namelijk in het Duits en in het Engels beschikbaar.

De Duitse vertaling is gemaakt door Hans van den Berg uit Hoevelaken. De Engelse versie is tot stand gekomen met hulp van Matthew Houston en Wendy Reiding. De website, ontworpen door Amersfoorter Gert Stein, was al in het Nederlands en Russisch beschikbaar.

Op de site (www.russisch-ereveld.nl) staat informatie over de 865 Sovjet-Russische oorlogsslachtoffers die begraven liggen op het Russisch Ereveld in Leusden, naast de Amersfoortse begraafplaats Rusthof. Het merendeel van hen was krijgsgevangene, in het voormalige Kamp Amersfoort of in kampen in het Duitse Ruhrgebiet.

De Stichting Russisch Ereveld spoort de familie van de soldaten op en probeert het grafbezoek van soldatenkinderen mogelijk te maken. De nabestaanden hebben nooit geweten dat hun vermiste vader, broer, oom of grootvader in Nederland begraven lag. Ook in Duitsland, waar 691 in Leusden begraven Russen stierven, was dit onbekend. Daarnaast zijn alle 865 graven ter adoptie uitgegeven om de herinnering aan de Sovjet-Russische oorlogsslachtoffers levend te houden.