NIEUWS

De introductie van grafadoptie op het Russisch Ereveld in Leusden is een succes. In twee maanden tijd zijn al bijna 100 graven geadopteerd.

Er bestaat niet alleen belangstelling voor de laatste rustplaats van Sovjetsoldaten die in en nabij Kamp Amersfoort zijn vermoord. Ook voor de andere graven hebben zich verschillende mensen via deze website aangemeld.

De dit jaar opgerichte Stichting Russisch Ereveld wil met dit initiatief onder meer het grafbezoek van nabestaanden mogelijk maken. Zij zijn pas de laatste tien jaar geïnformeerd over het lot van hun vermiste familielid. Ook wil de stichting de samenleving meer betrekken bij het in de vergetelheid geraakte ereveld en zo de herinnering aan de soldaten levend houden.

Het merendeel van de graven is nog te adopteren. Belangstellenden betalen 50 euro per jaar en ontvangen een certificaat en een nieuwsbrief. Jaarlijks wordt een boeket bloemen bij het graf geplaatst. Adoptanten hoeven niet voor de graven te zorgen. Het onderhoud is in handen van de Oorlogsgravenstichting.
Aanmelden kan hier

Vandaag is de honderdste familie in Rusland gevonden. Het betreft een dochter en kleindochter van Nikolaj Savitsjev uit de provincie Kaloega.

De opsporing van nabestaanden is de afgelopen drie maanden uitermate succesvol verlopen. Verwanten van nog eens dertien soldaten zijn getraceerd en geïnformeerd over het lot van hun vermiste familielid. Daarmee komt het aantal gevonden families op 163.

De onlangs opgespoorde nabestaanden komen uit Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland, Kazachstan en Oezbekistan. Onder anderen de dochters van de Sovjetsoldaten Vasili Ploskich en Michail Skomorochov willen graag het graf van hun vader bezoeken.

De 865 graven op de Russische begraafplaats worden ter adoptie aangeboden. De onlangs opgerichte Stichting Russisch Ereveld wil zo het grafbezoek van nabestaanden mogelijk maken en de herinnering aan de soldaten levend houden.

Het Russisch Ereveld was lange tijd een min of meer vergeten plek. Pas de laatste jaren zijn familieleden opgespoord. Nu de nabestaanden eindelijk weten waar hun vader of broer ligt, willen zij voor het eerst in hun leven het graf bezoeken. Velen kunnen de reis zelf niet betalen.

Om de reis van nabestaanden mogelijk te maken en om te voorkomen dat het ereveld weer in de vergetelheid raakt, wil de Stichting Russisch Ereveld de samenleving meer bij de begraafplaats betrekken. Vanaf vandaag kan iedereen daarom voor 50 euro per jaar een graf adopteren. Aanmelden kan via deze pagina.

Bijdragen worden ook aangewend voor de opsporing van familieleden van soldaten. Adoptanten ontvangen een certificaat en een nieuwsbrief. Jaarlijks wordt een boeket bloemen bij het graf geplaatst. Het is mogelijk meer dan één graf te adopteren.

Als u, uw bedrijf of uw club de gehele reis van een nabestaande wilt betalen, klik dan hier. Daar staat ook een wachtlijst van kinderen en broers en zussen van soldaten die de reis naar Nederland willen maken.

De maand mei stond traditioneel in het teken van herdenkingen. Op 3 mei bracht Lidia Petoechova, dochter van Sovjetsoldaat Tichon Salnikov, voor het eerst een bezoek aan het graf van haar vader. Ze knielde, ondanks het slechte weer, bij zijn laatste rustplaats. Ook strooide Lidia aarde uit dat ze had meegenomen van het graf van haar moeder, zodat haar ouders 65 jaar na het einde van de oorlog alsnog symbolisch zijn herenigd.

Lidia nam een dag later deel aan de Stille Tocht, die van Kamp Amersfoort via begraafplaats Rusthof naar het Russisch Ereveld leidde. Er waren zeker 1500 aanwezigen. Sommigen herkenden Lidia van een foto uit de krant, anderen zagen haar nogmaals knielen bij het graf van haar vader.

Lidia vertelde na terugkeer in Moskou dat ze meer was geraakt door de hereniging met haar vader dan ze zelf had verwacht. Haar reis voelde "als een droom". Ze heeft het gevoel dat ze een ander mens is geworden en dat het grafbezoek haar rust heeft gegeven.

Het bezoek van Lidia werd vastgelegd door een cameraploeg van NTV, een landelijk Russisch televisiestation. In het nieuws van 7 mei werd uitgebreid aandacht besteed aan het Russisch Ereveld, de opsporing van nabestaanden en het bezoek van Lidia. De reportage staat op de homepage van deze site.

Ook door andere media werd volop aandacht besteed aan het ereveld. Zo was er een uitgebreid interview bij BNR Nieuwsradio en maakte de regionale televisie in Orenburg een reportage.

Op Overwinningsdag (9 mei) waren tijdens de Russische herdenking ongeveer 500 mensen aanwezig. Onder hen bevonden zich een achternicht van soldaat Adilchan Toemarbajev en haar dochter, die uit Kazachstan waren overgekomen. In samenwerking met de ambassade van dat land werd een boekje uitgegeven over twaalf soldaten uit Kazachstan die op het Russisch Ereveld begraven liggen. Het boekje is ook op deze site te vinden.

In bijzijn van Koningin Beatrix had in Margraten de Amerikaanse Memorial Day plaats. Er werd stilgestaan bij de 8302 slachtoffers die hier begraven liggen. Ook de Russische soldaten werden kort genoemd.

Lidia Petoechova bezoekt op maandag 3 mei voor het eerst in haar leven het graf van haar vader Tichon Salnikov. Hij stond sinds de Tweede Wereldoorlog als vermist te boek, maar lag in werkelijkheid al die jaren op het Russisch Ereveld begraven.

"Mijn grootmoeder, de moeder van mijn vader, heeft niet alleen mijn vader Tichon verloren in die oorlog met de Duitsers, maar ook haar andere twee zonen", vertelde Lidia ons, in bijzijn van een journalist van het Nederlands Dagblad. "Zij heeft veel verdriet gekend. Ik ga vaak naar haar graf en praat dan met haar, over het terugvinden van een van haar jongens in Holland."

Het kleine dorp van haar kindertijd, waaruit haar vader als soldaat vertrok, is nu helemaal uitgestorven. "Voor de oorlog hadden we het goed. We hadden schapen, paarden, ganzen en een koe. De Duitsers pakten dat af en gebruikten ons huis als ‘Kommandantur’. Mijn moeder moest voor hen koken en het fornuis aanmaken. Op de rug van de koe gezeten ging ik mee naar een ander dorp, op de vlucht. Later werd ook die koe nog afgepakt. Ik zie nog het beeld van mijn moeder die na de oorlog terugkomt bij ons huis, huilend."

De reis naar Nederland wordt mogelijk gemaakt door een gulle gever. Lidia zal verblijven bij een gastgezin.

Veel nabestaanden van in Leusden begraven Sovjetsoldaten willen het graf van hun vermist gewaande maar teruggevonden familielid bezoeken. Maar ze zijn doorgaans niet in staat de reis naar Nederland zelf te financieren.

Het is de bedoeling met behulp van sponsors meer nabestaanden naar Nederland te halen. Dankzij gastgezinnen hebben de nabestaanden van Sovjetsoldaten in een voor hun vreemd land toch een ‘warm’ verblijf en is het bovendien mogelijk de kosten te drukken. Mocht u willen helpen, dan vraag ik u contact met mij op te nemen.

Ook dit jaar worden op het Russisch Ereveld de slachtoffers herdacht die aan Sovjet-zijde vielen tijdens de Grote Vaderlandse Oorlog. De plechtigheid heeft plaats op zondag 9 mei, de dag waarop jaarlijks Overwinningsdag wordt gevierd.

De herdenking begint dit jaar een kwartier eerder: om 10.15 uur. Vanaf 09.30 uur verzamelen hoogwaardigheidsbekleders, genodigden en geïnteresseerden zich voor de ingang van het Russisch Ereveld, dat zich naast de Amersfoortse begraafplaats Rusthof aan de Dodeweg bevindt.

Eerst legt een aantal vertegenwoordigers van ambassades bloemen bij monument De Koedriest, op de plek waar 77 uit Centraal-Azië afkomstige gevangenen uit Kamp Amersfoort op 9 april 1942 werden gefusilleerd. Daarna vertrekt het gezelschap naar het Russisch Ereveld voor de jaarlijkse ceremonie. Aansluitend vindt een receptie van de Russische ambassade plaats.

De routebeschrijving naar het ereveld vindt u hier.

Met de opsporing van nabestaanden van Nikolaj Moskalenko en Nikolaj Sjatoenov bedraagt het aantal gevonden families van in Leusden begraven Sovjetsoldaten nu 150.

Uit het staatsarchief van de provincie Tsjernigov in Oekraïne kwam onlangs onverwacht positief nieuws. Het archief is erin geslaagd de exacte geboortedatum te achterhalen van een soldaat. Met deze gegevens is het toch nog mogelijk met zekerheid vast te stellen wie de nabestaanden zijn van de in Leusden begraven Sovjetsoldaat Nikolaj Moskalenko. Aanvankelijk vonden wij twee soldaten met dezelfde gegevens: naam, geboortejaar en provincie kwamen overeen. Doordat beide families niet meer beschikten over de exacte geboortedatum van de soldaat, hing de uitkomst af van aanvullend archiefonderzoek. Onverwacht bleek het archief in Tsjernigov te beschikken over de geboortedatum van één van beide soldaten en die kwam overeen met de geboortedatum van de in Leusden begraven soldaat. Daarmee viel het laatste puzzelstukje op zijn plek. De familie kan nu alsnog uitvoerig worden geïnformeerd over het lot van hun vermiste familielid.

Uit de provincie Tambov kwam soortgelijk nieuws. Op basis van de geboortedatum kan met zekerheid worden vastgesteld dat Nikolaj Sjatoenov uit het dorp Ol’sjanka in Leusden begraven ligt.

Een bezoek aan het archief van de International Tracing Service heeft nieuwe gegevens opgeleverd over in Leusden begraven Sovjetsoldaten. Van enkele tientallen soldaten is meer informatie bekend geworden of zijn overlijdensaktes achterhaald.

Aanvullende persoonsgegevens maken het mogelijk nabestaanden op te sporen. Het gaat onder meer om geboortedata en woonplaatsen. De lijst van nog te vinden families is daarom aangevuld (zie hier). Het betreft soldaten uit Moskou, de Russische provincies Saratov, Lipetsk en Ivanovo, Altajski kraj, Krasnojarski kraj en in Oekraïne de provincies Nikolaev en Char’kov.

Met de opsporing van een kleindochter van Aleksandr Skobejev is een einde gekomen aan een lange zoektocht. Naar de nabestaanden van deze in Leusden begraven Sovjetsoldaat waren wij al zeven jaar op zoek.

Skobejev stierf in Bad Lippspringe aan tuberculose. Op het door hem opgegeven adres in het dorp Gloeboki (provincie Rostov) bleek zestig jaar later geen familie meer te wonen. Sterker nog, huisnummer 10 bestond niet; tussen de huizen 8 en 12 was geen woning te bekennen. Bejaarden in dezelfde straat wisten zich geen Skobejevs te herinneren.

Omdat Skobejev voorkwam in het herinneringsboek van de stad Goekovo, niet ver van Gloeboki, hebben we ook daar gezocht. Wederom leverde onze speurtocht geen nieuwe gegevens op. De zaak leek opgelost, toen de burgerlijke stand van de provincie Rostov ons wees op een zoon van de soldaat. Deze man bleek echter Skobelev te heten en zijn vader was niet onze soldaat.

In een laatste poging de nabestaanden van Skobejev te vinden, schreven we de gouverneur. Deze zette zijn ambtelijke apparaat aan het werk en zodoende slaagde de burgerlijke stand er alsnog in zijn familie te vinden. Skobejev zelf was geboren in 1897, dus het was geen verrassing om te horen dat zijn echtgenote niet meer leefde. Helaas gold hetzelfde voor zijn dochter, maar zijn kleindochter woont in Rostov aan de Don. Ze toonde zich verheugd door het nieuws dat het graf van de opa die ze nooit kende is gevonden.

Ook de zoon en kleindochter van de Georgiër Fido Tsjoliasjvili zijn getraceerd en geïnformeerd over het lot van hun vermiste vader/grootvader. We spraken met de buurman van de kleindochter van de soldaat, omdat de vrouw zelf geen Russisch spreekt.

De nabestaanden van Svirid Denisenko zijn eveneens gevonden. Met zijn vijf nichten en een neef is nog geen contact tot stand gekomen.

Het totale aantal gevonden en geïnformeerde families bedraagt nu 148.

Onlangs gaf ik in verband met Holocaust Memorial Day een lezing bij Kamp Amersfoort. De complete tekst kunt u nu hier vinden.

Lezing Kamp Amersfoort, 31 januari 2010

Voorafgaand aan mijn lezing sprak ik over de Holocaust vanuit Russisch perspectief bij radioprogramma Met het oog op morgen. Het item is hier te beluisteren.

De wijze waarop in de voormalige Sovjetunie verschillende oorlogsslachtoffers worden herdacht, wijkt af van de Nederlandse manier. Dat er relatief weinig aandacht is voor de Holocaust komt niet alleen, doordat de Sovjetunie 26,6 miljoen oorlogsslachtoffers had te betreuren.

In verband met Holocaust Memorial Day geef ik op zondag 31 januari een lezing bij Kamp Amersfoort. Daarbij zal ik de Holocaust vanuit Russisch perspectief belichten. Ik zal ingaan op de wijze waarop in de voormalige Sovjetunie wordt omgesprongen met de herdenking van verschillende oorlogsslachtoffers en hoe die afwijkt van de Nederlandse manier. Daarna is er ruimte voor vragen en discussie. U bent van harte welkom op de Loes van Overeemlaan 19. Aanvang: 14.00 uur.

Op de regionale televisie van de stad Tsjerepovets in de provincie Vologda werd onlangs een reportage uitgezonden over Sovjetsoldaat Aleksej Serysjev. In de reportage komt Andrej, een neef van de in Leusden begraven soldaat, aan het woord. De gelijkenis met zijn oom is treffend.

Soldaat Serysjev moest achter de vijandelijke linies sabotage plegen. Hij werd gevangengenomen en kwam te boek te staan als vermist. Serysjev overleed na krijgsgevangenschap in Duitsland en werd later in Leusden begraven.

Serysjev was niet getrouwd en had geen kinderen. Hij had vier zussen en een broer, waarvan slechts een zus nog in leven is. Deze zomer overleed een andere zus van Serysjev, maar al in de wetenschap dat het graf van haar broer was gevonden.

De reportage is hier te bekijken.

Een nieuw opsporingsoffensief heeft geleid tot de vondst van drie families van in Leusden begraven Sovjetsoldaten. Het gaat om nabestaanden van Zachar Makarkin uit de provincie Toela, Nikanor Moerzin uit de provincie Tomsk en Grigori Bakalo.

Naar de familie van Bakalo waren we al tien jaar op zoek in Oekraïne, waar geen nabestaanden meer bleken te leven. Zijn enige overgebleven familielid, een 83-jarige nicht, woont in de Russische stad Rostov.
Ook Makarkin had geen kinderen. Alleen de vrouw van zijn neef is nog in leven.
Van Moerzin vonden we daarentegen een 90-jarige nicht die haar neef nog goed kon herinneren.

Alle drie soldaten overleden in Lüdenscheid. Ze werden overgebracht naar Margraten en in 1947 in Leusden herbegraven.